أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
123
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
پس از وليد ، سعيد بن العاص بن اميه « 1 » ، والى شد و با ديلم جنگيد و قزوين را شهرسازى كرد . هنگامى كه موسى الهادى به رى مىشد ، به قزوين آمد و امر كرد تا در برابر قزوين ، شهرى ساختند . آن شهر را به نام مدينهء ( شهر ) موسى شناسند . وى رستم آباد را بخريد و وقف هزينهء آن شهر كرد . والى آن ، عمرو رومى بود . سپس فرزندش محمد بن عمرو والى شد . مبارك ترك ، در آن جاى شهرى « 2 » ساخت كه به دو منسوب است . رشيد در راه سفر خراسان به درون قزوين شد . و چون جنگ و جهادشان با دشمن بديد ، مسجد جامع آن را بساخت و دكانها و مستغلاتى وقف آن كرد . از خراجشان نيز كاست و آن را ده هزار درهم كرد . هنگامى كه قاسم بن رشيد ، ولايت گرگان و طبرستان و قزوين يافت ، مردم زنجان كشتهاى خويش در حمايت او در آوردند ، تا هم به دو نزديك شده باشند و هم از دست راهزنان و عاملان رهايى يابند . بدين گونه با او پيمان نامه نوشتند و به مزارعه براى او دست به كار شدند . و امروز آنها از ضياع ( خالصه ) است . قاقزان نيز ده يك گزار بود . زيرا مردمش بر همين پيمان اسلام پذيرفتند و پس از اسلام آن را آباد كردند . آنجا را نيز در حمايت قاسم در آوردند ، بر اين شرط ، كه بجز ده يك بيت المال ، ده يك ديگرى نيز به او پردازند . آنجا
--> ( 1 ) - در متن ( ص 282 ) سعيد بن العاص بن سعيد بن العاص بن اميه . ظ : غلط مطيعى است . در متن ( ص 184 ) : سعيد بن الغاص . نيز ( ص 307 ) : سعيد بن العاص بن اميه . در فهرست اعلام كتاب : سعيد بن العاص . نيز رك : فهرست راهنما ( Lndex ) طبرى ، چاپ بريل : و ج 13 الكامل . ( 2 ) - ن ل : حصنى ( قلعه - دژ ) . لسترنج گويند : اسم يكى از دو شهر قزوين موسى بود و ديگرى را شهر مبارك و همچنين مباركيه مىناميدند ، رك : ص 236 و ظاهرا مراد او شهر موسى است .